Redysponowanie OZE w praktyce – kiedy PSE może ograniczyć produkcję i jak wygląda rekompensata?

Redysponowanie OZE to mechanizm pozwalający operatorowi systemu elektroenergetycznego czasowo ograniczyć produkcję energii z instalacji fotowoltaicznych lub wiatrowych. Może być stosowane wtedy, gdy dostępna produkcja przewyższa bieżące zapotrzebowanie, możliwości magazynowania albo bezpiecznego przesłania energii przez sieć.

Produkcja energii ze słońca i wiatru zależy od warunków atmosferycznych, a nie od aktualnego zużycia odbiorców. W słoneczny i wietrzny dzień może więc dojść do sytuacji, w której mechanizmy rynkowe nie wystarczają do przywrócenia równowagi. Polskie Sieci Elektroenergetyczne mogą wówczas wydać polecenie zmniejszenia generacji w wybranych instalacjach OZE.

Nie jest to wyłącznie zagadnienie teoretyczne. W sierpniu 2026 roku PSE wielokrotnie informowały o ograniczaniu wytwarzania energii zarówno w instalacjach fotowoltaicznych, jak i wiatrowych. Dla właścicieli źródeł oznacza to konieczność znajomości zasad wykonywania poleceń, dokumentowania niewyprodukowanej energii oraz ubiegania się o należną rekompensatę.

Najważniejsze informacje

• Redysponowanie nierynkowe służy przede wszystkim zbilansowaniu produkcji i zapotrzebowania na energię oraz zapewnieniu bezpiecznej pracy sieci.
• PSE korzystają z tego rozwiązania, gdy dostępne działania rynkowe nie wystarczają do usunięcia nadwyżki generacji.
• Polecenie może dotyczyć instalacji fotowoltaicznych i wiatrowych przyłączonych zarówno do sieci przesyłowej, jak i dystrybucyjnej.
• Wytwórca, który wykonał polecenie, może mieć prawo do rekompensaty za energię niewyprodukowaną wskutek ograniczenia.
• Rekompensata nie jest wypłacana automatycznie. Konieczne jest dochowanie terminów i przekazanie wymaganych danych.
• Redysponowanie jest ryzykiem systemowym i rynkowym. Nie należy automatycznie utożsamiać go ze zdarzeniem objętym polisą ubezpieczeniową.

Co to jest redysponowanie nierynkowe OZE?

Redysponowanie oznacza zmianę sposobu pracy jednostki wytwórczej na polecenie operatora systemu elektroenergetycznego. W odniesieniu do OZE najczęściej polega ono na czasowym zmniejszeniu mocy instalacji fotowoltaicznej lub wiatrowej, a w określonych przypadkach także na jej wyłączeniu.

Określenie „nierynkowe” wskazuje, że ograniczenie nie wynika ze zwykłej decyzji handlowej właściciela instalacji ani z dobrowolnej sprzedaży usługi bilansującej. Jest wykonywane na polecenie operatora, gdy konieczne staje się zapewnienie bezpieczeństwa Krajowego Systemu Elektroenergetycznego.

PSE wskazują dwa podstawowe cele takiego działania:

• bilansowanie KSE, czyli dostosowanie produkcji energii do aktualnego zapotrzebowania,
• zapewnienie bezpiecznej pracy sieci, w tym utrzymanie właściwych poziomów napięcia i dopuszczalnych przepływów mocy oraz ochrona infrastruktury przed przeciążeniem lub uszkodzeniem.

Kiedy PSE mogą ograniczyć produkcję energii z OZE?

Czy PSE wybierają konkretną instalację?

Dobór instalacji zależy między innymi od:

• miejsca przyłączenia źródła,
• rodzaju wykorzystywanej technologii,
• mocy zainstalowanej,
• możliwości zdalnego sterowania mocą,
• warunków pracy sieci w danym obszarze,
• dotychczasowego poziomu ograniczeń dotyczących podobnych instalacji,
• wpływu danego źródła na usunięcie konkretnego problemu technicznego.

W przypadku ograniczeń związanych z bilansowaniem PSE stosują określone grupy i kryteria doboru. Celem jest uzyskanie niezbędnej redukcji przy możliwie równomiernym rozłożeniu ograniczeń pomiędzy obiekty posiadające podobne cechy.

Jeżeli powodem jest natomiast zagrożenie dla pracy konkretnej części sieci, wybierane są źródła, których ograniczenie najskuteczniej zmniejszy przepływ mocy, obniży napięcie albo ochroni urządzenie przed przeciążeniem.

Jak polecenie trafia do właściciela instalacji?

Sposób przekazania polecenia zależy od miejsca przyłączenia źródła.

Jeżeli instalacja jest przyłączona bezpośrednio do sieci przesyłowej, polecenie przekazują PSE jako operator systemu przesyłowego. W przypadku instalacji przyłączonej do sieci dystrybucyjnej PSE przekazują wymagany poziom redukcji właściwemu operatorowi systemu dystrybucyjnego. To OSD organizuje następnie wykonanie polecenia przez podmioty przyłączone do jego sieci.

Wytwórca powinien posiadać wewnętrzną procedurę odbioru i realizacji takich poleceń. Szczególnie ważne jest ustalenie:

• kto odbiera komunikaty od operatora,
• kto podejmuje działania techniczne,
• w jaki sposób rejestrowane są godziny rozpoczęcia i zakończenia ograniczenia,
• jakie dane produkcyjne i pomiarowe należy zachować,
• kto odpowiada za późniejsze przygotowanie wniosku o rekompensatę.

Brak właściwego przepływu informacji może spowodować nie tylko problemy z wykonaniem polecenia, ale również utrudnić udokumentowanie wielkości niewyprodukowanej energii.

Czy za redysponowanie przysługuje rekompensata?

Właściciel instalacji OZE, który wykonał polecenie redysponowania, ma co do zasady prawo ubiegać się o rekompensatę finansową za energię, która zostałaby wyprodukowana, gdyby polecenie nie zostało wydane. Podstawę stanowi między innymi art. 13 ust. 7 rozporządzenia UE 2019/943 oraz przepisy Prawa energetycznego.

Prawo do rekompensaty nie oznacza jednak, że środki zostaną wypłacone automatycznie po opublikowaniu komunikatu PSE. Wytwórca musi złożyć żądanie wypłaty i przekazać dane umożliwiające obliczenie należnej kwoty.

Znaczenie mogą mieć również postanowienia umowy o przyłączenie. Prawo energetyczne przewiduje przypadki, w których rekompensata może nie przysługiwać, na przykład ze względu na postanowienia dotyczące braku gwarancji niezawodnego wprowadzania energii do sieci. Dlatego każdą sytuację należy oceniać z uwzględnieniem dokumentacji konkretnej instalacji.

Ile czasu jest na złożenie wniosku?

Roszczenie o wypłatę rekompensaty wygasa, jeżeli nie zostanie zgłoszone przed upływem 180 dni od ostatniego dnia miesiąca kalendarzowego, w którym wykonano polecenie skutkujące obowiązkiem wypłaty rekompensaty.

Przykładowo, jeżeli polecenie zostało wykonane w sierpniu, termin liczony jest od ostatniego dnia sierpnia, a nie bezpośrednio od dnia przeprowadzenia redukcji. Nie warto jednak odkładać przygotowania dokumentacji do końca tego okresu. Braki w danych lub konieczność wyjaśnienia rozbieżności mogą znacząco wydłużyć procedurę.

Dodatkowy, znacznie krótszy termin dotyczy wytwórców korzystających z aukcyjnego systemu wsparcia. W ciągu 14 dni od wydania polecenia należy poinformować operatora, czy i jaka część zredukowanej energii ma zostać rozliczona w systemie wsparcia.

Niedotrzymanie tego terminu może spowodować, że energia nie zostanie zaliczona do realizacji zobowiązania aukcyjnego. Może to również wpłynąć na część rekompensaty odnoszącą się do utraconych przychodów z systemu wsparcia.

Jak złożyć wniosek o rekompensatę?

Żądanie wypłaty składa się operatorowi systemu elektroenergetycznego, do którego sieci przyłączony jest wytwórca. PSE rekomendują korzystanie z portalu WOZE, który umożliwia między innymi:

• złożenie wniosku o rekompensatę,
• przekazanie korekty lub uzupełnienia wniosku,
• sprawdzanie statusu sprawy,
• odbieranie informacji rozliczeniowych,
• akceptację rozliczenia,
• składanie reklamacji.

Dostęp do WOZE wymaga wcześniejszej rejestracji w Portalu Partnera Biznesowego i nadania odpowiednich uprawnień użytkownikom. PSE przewidują również awaryjną możliwość przesłania kompletnego wniosku pocztą elektroniczną, zastrzegając, że może to wydłużyć czas jego rozpatrywania.

Jak obliczana jest wysokość rekompensaty?

Rekompensata nie jest prostym iloczynem mocy instalacji, czasu wyłączenia i ceny zapisanej w umowie sprzedaży energii.

Najpierw należy ustalić, ile energii instalacja mogłaby wyprodukować i wprowadzić do sieci, gdyby nie otrzymała polecenia redukcji. Od tej wartości odejmuje się energię faktycznie wprowadzoną oraz uwzględnia poziom generacji dopuszczony przez operatora.

W przypadku fotowoltaiki i energetyki wiatrowej stosowane są odrębne metody szacowania możliwej produkcji. Znaczenie mogą mieć między innymi:

• dane pomiarowe,
• plan pracy instalacji,
• warunki nasłonecznienia lub prędkość wiatru,
• parametry techniczne źródła,
• rzeczywisty poziom generacji,
• godziny i zakres wydanego polecenia.

Według zasad PSE całkowita rekompensata może obejmować dwa podstawowe składniki:

• utracony przychód ze sprzedaży energii elektrycznej,
• utracony przychód wynikający z odpowiedniego systemu wsparcia.

Dla części odnoszącej się do sprzedaży energii wykorzystywana jest między innymi cena energii niezbilansowania na rynku bilansującym. Jeżeli w danym okresie przyjmuje ona wartość ujemną, ta część rekompensaty może wynosić 0 zł. Warto przy tym odróżnić ujemną cenę na rynku energii od samego polecenia ograniczenia produkcji. To dwa różne mechanizmy, choć oba mogą wpływać na ekonomiczny wynik instalacji. Szerzej wyjaśniamy jak ujemne ceny energii wpływają na przychody producentów OZE.

W praktyce oznacza to, że wysokość rekompensaty nie musi odpowiadać całej ekonomicznej stracie obliczonej przez właściciela na podstawie ceny z umowy PPA, prognozowanych przychodów czy harmonogramu spłaty finansowania. Dlatego warto osobno analizować kwotę wyliczoną według zasad operatora oraz szersze konsekwencje finansowe ograniczenia produkcji.

PSE zmodyfikowały szczegółowe zasady obliczeń w marcu 2026 roku. Zmiany dotyczyły przede wszystkim sposobu ustalania wolumenu energii niewprowadzonej do sieci, a zaktualizowane reguły stosuje się do rozliczeń dokonywanych po 3 marca 2026 roku.

Jakie dokumenty warto zachować?

Po otrzymaniu polecenia właściciel lub operator instalacji powinien zabezpieczyć przede wszystkim:

• treść i godzinę otrzymania polecenia,
• informację o wymaganym poziomie ograniczenia,
• godzinę rozpoczęcia i zakończenia redukcji,
• dane z układów pomiarowych,
• raporty z systemu SCADA,
• plan pracy instalacji,
• dane pogodowe wykorzystywane do prognozowania produkcji,
• korespondencję z OSP lub OSD,
• dokumenty dotyczące systemu wsparcia,
• umowę przyłączeniową i umowę dystrybucyjną,
• umowy sprzedaży energii, w tym PPA,
• potwierdzenie przekazania informacji wymaganej w terminie 14 dni,
• kopię złożonego wniosku oraz załączników.

Dobrą praktyką jest również przygotowanie wewnętrznego raportu opisującego przebieg zdarzenia. Dokument powinien wskazywać osoby odpowiedzialne za wykonanie polecenia, wykonane czynności techniczne oraz ewentualne problemy wpływające na dokładność danych.

Redysponowanie a ubezpieczenie instalacji OZE

Redysponowanie powoduje ograniczenie przychodów, ale samo w sobie nie oznacza uszkodzenia instalacji. Jest decyzją operatora wynikającą z sytuacji w systemie elektroenergetycznym. Z tego powodu należy odróżnić rekompensatę należną na podstawie przepisów rynku energii od odszkodowania wypłacanego z polisy.

Standardowe ubezpieczenie mienia chroni przede wszystkim przed skutkami zdarzeń wskazanych w umowie, takich jak pożar, przepięcie, grad, silny wiatr, kradzież lub awaria objęta zakresem ochrony. Rozszerzenie Business Interruption może natomiast obejmować utratę przychodów podczas przestoju, ale najczęściej pod warunkiem, że przerwa w działalności jest następstwem zdarzenia objętego polisą.

Samo polecenie ograniczenia produkcji wydane przez PSE co do zasady nie powinno być automatycznie traktowane jako szkoda ubezpieczeniowa. Zakres odpowiedzialności zawsze zależy jednak od treści polisy, klauzul dodatkowych i wyłączeń odpowiedzialności.

Nie oznacza to, że ochrona ubezpieczeniowa traci znaczenie. Redysponowanie może występować równolegle z innymi ryzykami wpływającymi na możliwość produkcji energii. Awaria transformatora, uszkodzenie falownika, pożar magazynu energii albo szkoda pogodowa mogą doprowadzić do znacznie dłuższego przestoju niż samo polecenie operatora.

Dlatego przy wyborze ubezpieczenia OZE warto dokładnie ustalić:

• jakie elementy instalacji są objęte ochroną,
• według jakiej wartości będą odtwarzane urządzenia,
• jakie zdarzenia uruchamiają ochronę utraty przychodów,
• jaki okres oczekiwania obowiązuje w klauzuli BI,
• jak obliczana jest prognozowana produkcja energii,
• czy polisa uwzględnia warunki zawartych umów PPA i systemów wsparcia,
• jakie ryzyka rynkowe i regulacyjne zostały wyłączone.

Takie rozróżnienie pozwala uniknąć sytuacji, w której rekompensata od operatora i ochrona ubezpieczeniowa są błędnie traktowane jako dwa zamienne mechanizmy.

Jak przygotować instalację na kolejne ograniczenia?

Rosnąca liczba poleceń pokazuje, że procedura dotycząca redysponowania powinna stać się elementem bieżącego zarządzania instalacją, a nie działaniem podejmowanym dopiero po pierwszej redukcji.

Właściciel źródła powinien zadbać o trzy obszary.

Przygotowanie operacyjne

Należy określić sposób odbioru poleceń, osoby odpowiedzialne za ich wykonanie i procedurę rejestrowania przebiegu ograniczenia. Warto również sprawdzić, czy system sterowania umożliwia precyzyjne i szybkie dostosowanie mocy.

Przygotowanie dokumentacyjne

Dane pomiarowe, plany pracy i raporty z systemów sterowania powinny być archiwizowane w sposób pozwalający na ich późniejsze wykorzystanie przy obliczaniu rekompensaty. Trzeba także regularnie sprawdzać komunikaty PSE i operatora dystrybucyjnego.

Przygotowanie finansowe

Budżet projektu powinien uwzględniać możliwość czasowego ograniczenia sprzedaży energii oraz różnicę pomiędzy ekonomiczną wartością niewyprodukowanej energii a rekompensatą obliczoną według zasad operatora. Osobnej analizy wymagają umowy finansowania, PPA, systemy wsparcia oraz zakres posiadanej polisy.

Jeżeli inwestor planuje rozbudowę projektu o magazyn energii albo dodatkowe źródło OZE, warto przeanalizować również sposób wykorzystania istniejącego przyłącza. Jednym z możliwych modeli jest wspólne przyłącze w formule cable pooling. Rozwiązanie to nie eliminuje ryzyka redysponowania, ale może pozwolić efektywniej zarządzać profilem pracy różnych źródeł i magazynu w ramach dostępnej mocy przyłączeniowej.

Redysponowanie OZE – co powinien wiedzieć właściciel instalacji?

Redysponowanie nierynkowe staje się istotnym elementem funkcjonowania polskiego rynku OZE. PSE mogą ograniczyć produkcję, gdy po wykorzystaniu dostępnych mechanizmów rynkowych nadal występuje nadwyżka generacji albo konieczne jest zapewnienie bezpiecznej pracy sieci.

Wykonanie polecenia może dawać prawo do rekompensaty, ale jej uzyskanie wymaga aktywnego działania właściciela instalacji. Szczególnie ważne jest zachowanie terminu 14 dni dotyczącego energii rozliczanej w systemie wsparcia oraz zgłoszenie roszczenia przed upływem ustawowych 180 dni.

Jednocześnie rekompensata za redysponowanie i odszkodowanie z polisy dotyczą dwóch różnych rodzajów ryzyka. Pierwsza wynika z regulacji rynku energii, natomiast druga zależy od wystąpienia zdarzenia objętego konkretną umową ubezpieczenia. Świadome zarządzanie instalacją wymaga uwzględnienia obu tych obszarów.

Redysponowanie OZE - najczęściej zadawane pytania

Czy każde ograniczenie produkcji OZE daje prawo do rekompensaty?

Nie w każdym przypadku. Znaczenie ma podstawa ograniczenia, wykonanie polecenia, postanowienia umowy o przyłączenie oraz spełnienie wymagań proceduralnych. Prawo do wypłaty należy oceniać indywidualnie.

Czy rekompensata zostanie wypłacona automatycznie?

Nie. Wytwórca musi zgłosić żądanie wypłaty i dostarczyć dane potrzebne do obliczenia należnej kwoty.

Jaki jest termin na złożenie wniosku?

Roszczenie wygasa po 180 dniach liczonych od ostatniego dnia miesiąca, w którym wykonano polecenie. Wytwórców korzystających z aukcyjnego systemu wsparcia obowiązuje także 14-dniowy termin na przekazanie informacji o sposobie rozliczenia zredukowanej energii.

Gdzie można złożyć wniosek?

Żądanie składa się operatorowi, do którego sieci przyłączona jest instalacja. PSE rekomendują korzystanie z portalu WOZE w sprawach obsługiwanych w ramach ich procesu rozliczeniowego.

Czy polisa pokrywa stratę wynikającą z polecenia PSE?

Co do zasady samo polecenie redysponowania nie jest typową szkodą rzeczową uruchamiającą ochronę ubezpieczeniową. Odpowiedzialność ubezpieczyciela zależy jednak zawsze od indywidualnych zapisów polisy, klauzul dodatkowych i wyłączeń.